శ్రీమహాభారతము - శల్యపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము - కృపాచార్యుఁడు దుర్యోధనునకు హితోపదేశంబు చేయుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

కృపాచార్యుఁడు దుర్యోధనునకు హితోపదేశంబు చేయుట (సం. 9-3-8)

వ.	మందిరంబుఁ బ్రవేశింపక యొక్కబయల నిఖిలబంధుమిత్రపరిజనవృతుండై నిలిచె నయ్యవరసరంబునఁ గృపార్ద్రచిత్తుండై కృపాచార్యుం డన్నరేంద్రున కిట్లనియె.	41
క.	‘సమరము మిముబోంట్లకు ను \| త్తమ ధర్మం బిదియ తొంటి ధాత్రీశులు కృ త్యముగఁ గొని యాచరించిరి \| తమకు సుగతి గోరి కీర్తితస్ఫురణమెయిన్‌.	42
క.	ఐనను నొకపలు కడ్డము \| గా నొడివెద దానిలెస్సగా విని యది మే లైనను జేసెదు గాదే \| న్మానెద వేర్పడఁగ వినుము మనుజాధీశా!	43
చ.	అమరనదీ తనూభవుఁడు నస్త్రగురుండును కర్ణుఁడుం బరా క్రమమహనీయు లావహధురంధరు లట్టిర తక్కుఁ గల్గు భూ రమణులు బంధుమిత్రులు దురంబున నందఱఁ బాండునందనుల్‌ సమయఁగఁ జేసి రట్లు భుజశక్తియు దైవబలంబు నెక్కుడై.	44
చ.	వెరవును లావునుం గలుగు వీరులు పోరులఁ బడ్డ హీనతం బొరసితి మస్త్రశస్త్రహతి భూవర చిక్కినవారు నొల్లఁ బో యిరి విను పాండురాజసుతు లేవురు గంటికి రెప్పచందమై హరి తముఁ గావఁగా వెలసి రక్షతదేహవిలాససంపదన్‌.	45
క.	శ్వేతాశ్వపాటవం బు \| ద్ద్యోతితమై మెఱయఁగాఁ జతుర్దంతరుచి స్ఫీత మగు గజముక్రియ నరుఁ \| డాతత కురుసైన్యసరసియందుఁ జరించున్‌.	46
క.	జ్యారవము నాదముగ నతి \| ఘోరత వైరులను కరటికోటికి రయదు ర్వారం బగు నర్జున కం \| ఠీరవము శితాస్త్రనఖపటిష్ఠతఁ జూపున్‌.	47
తే.	అర్జునోదగ్ర దవశిఖ హరిమహాని \| లంబు ప్రేరేఁప వైరిబలప్రకీర్ణ గహనదహనవిహార ముగ్రముగఁ జలుపఁ \| దేఱి చూడను రాకున్కి దెల్ల మధిప!	48
ఉ.	ద్రోణుఁడు సూతనందనుఁడు ద్రోణ తనూజుఁడు నేను శల్యుడుం ద్రాణపరాయణత్వమున దర్పము సూపఁగఁ నీవుఁ దమ్ములున్‌ బాణపరంపరల్‌ గురియ ఫల్గునుఁ డందఱ మీఱి సైంధవ ప్రాణము నాఁచికోలు నరపాల! తలంపఁగ మర్త్యకృత్యమే!	49
ఉ.	ఇంతకుమున్ను సెల్లెఁ బదియేడుదినంబుల సంగరం బతి శ్రాంతతఁ గుంది రిందుఁ గలసైనికు లద్దెసఁ గల్గుయోధు లా క్రాంత విరోధిదర్పుఁడు పురందరనందను బల్మికల్మి ని శ్చింతత నుల్లసిల్లెదరు చెక్కు చెమర్పక కౌరవేశ్వరా!	50
క.	బలవిక్రమ ఘనులగు దొర \| లిలిగిన మనసేన మేదినీశ్వర! విను క న్నులు సెడినట్లున్నది యీ \| కొలఁదిం బొరిగొనుట నరునకున్‌ సుకరమగున్‌\|\|’	51
వ.	అని చెప్పి కృతవర్మ శల్య గురుపుత్రులను దన్ను నెన్ని.	52
క.	దామోదరు తమ్ముండును \| భీముఁడు నిరుగెలఁకులందుఁ బేర్చి తఱుమ ను ద్దామగతి నడరు కవ్వడి \| కే మిందఱుఁ దలఁప నొక్క యెత్తుకుమారా!	53
చ.	అనిలసుతుండు పూన్కి బలుపారఁగఁ గొండొక దీర్చె నేపు నొం దిన భుజసంపదం గొఱఁత దీర్పఁగ నింకఁ గడంగకుండునే? మనకు నజాతశత్రుని సమంచితమార్దవ మూఁది సంధి సే య నుచితమైన కాలమిది యాగ్రహముం జొరనీకు చిత్తమున్‌.	54
క.	సమరము నిష్కారణవై \| రమునం బాటిల్లె నెల్ల రాజులు భరతో \| త్తములును మడిసిరి విడు కో \| పము; దీర్ఘ క్రోధుఁడైనపతి కీడొందున్‌.	55
క.	తమకు బలం బెక్కినతఱి \| సముచితమగు విగ్రహంబు శత్రుల కుత్సా హము మీఱినపుడు గర్త \| వ్యము సంధి యనంగ విందు మార్యులచేతన్‌.	56
క.	కలవారెల్లను దెగి నీ \| తలన నిలిచెఁ గార్య మధిప! తగ నొడఁబడు మి ట్టలమగు నాత్మవినాశము \| కలుగుట యది విపులపాతకం బండ్రు బుధుల్‌.	57
క.	తనకై కాదే! మదినె \| ల్లను గోరుట వినుము దాఁ బ్రళయమొందెన యే నిని వారని యుద్యోగం \| బునకు ఫలంబేమి? రాజపుంగవ! చెపుమా!	58
క.	నినుఁ గాచికొనుము నీ వు \| న్నను సర్వమ గల్గు ధర్మనందనునిఁ దగం గను మతఁడు రాజునని తన \| మనమున నెక్కించుకొనఁడు మదగర్వంబుల్‌.	59
తే.	రాజ్యభాగంబు దగ ధృతరాష్ట్రునకును \| నీకు నన్నదమ్ములకు నా నృపతి యొసఁగు నాతఁ డెపుడు శుశ్రూష సేయంగఁ గోరు \| గురుజనములకుఁ గావునఁ గూడుటొప్పు.	60
చ.	హరియును గా దనండు గరుణాన్వితులై తగ నమ్మహాత్ము లె ప్పరుసునఁ గార్యనిశ్చయము పల్కినఁ గీచకవైరియుం బురం దరతనయుండునుం గవలు దానికి మార్పులుకంగ నెమ్మెయిం జొర రగు సంధియెట్లు ననసూయత నూల్కొని చేయు మిత్తఱిన్‌.	61
ఆ.	ఇంత చెప్పు టనికి నేనోడి ప్రాణ ర \| క్షణము సేసికొనుట గాదు నీకుఁ బథ్యమనియుఁ దఱిమి పల్కితి విను విన \| వేని నొచ్చి తలఁచె దిట్టులగుట.	62
వ.	అని యగ్గౌతముండు శోకాయత్తచిత్తుం డగుచుం దనకు హితోపదేశంబు సేసిన విని దుర్యోధనుండు వేఁడి నిట్టూర్పు నిగిడించి యొక్కింత సేపు చింతాక్రాంతుండై యూరకుండి వ్రాల్చిన కనుదోయి విచ్చి యవ్విప్రవరు మొగంబు సూచి యిట్లనియె.	63
చ.	‘చెడుటకు నోర్వ కీ విటులు చెప్పితి నాకు హితంబు నెయ్య మె క్కుడు గలయట్టి చుట్టమునకున్‌ నయశిక్ష దగుం గదా! భరం పడి బవరంబులం బెనఁగు భంగిని గార్యము దెల్పఁ జాలిన ప్పుడు నిను రక్షణార్థివని భూసురసత్తమ యే నెఱుంగుదున్‌!.	64
వ.	నీ కూర్మి పేర్మింజేసి దొలఁగింపం జూచి సంధి కర్తవ్యంబని పలికితివి గాని యప్పలుకులు నాకు రుచియింప వెట్లంటేని.	65
సీ.	కపటంపు జూదంబు ఘటియించి రాజ్యంబు \| గొని ధర్మజుని మది గుందఁ జేసి సభ కేకవస్త్ర రజస్వల నమ్మెయిఁ \| బాంచాలి ముందల పట్టి యీడ్చి సంధిసేయఁగఁ బూని శౌరి యేతెంచిన \| నవ్విధంబున నప్రియం బొనర్చి పలువురు గూడి సౌభద్రు నొక్కని బాలుఁ \| గిట్టి యత్తెఱఁగున గీటడంచి
తే.	నేఁడు దుశ్శాసనుని ఱొమ్ము, నెత్తు రనిల \| సుతుఁడు మదమునఁ ద్రావుట సూచి కొఱఁత ప్రతిన దీర్చు నతండని భయముఁ బొంది \| పొందు గోరిన నదియేల పొసగుఁ జెపుమ?	66
ఉ.	రాజులు భక్తిఁ గొల్వఁగ ధరావలయం బఖిలంబు దర్పవి భ్రాజిత వృత్తి నేలి యనురక్తులఁ బ్రోచుచు శత్రుకోటికి న్దేజము దప్పఁ జేయుచు నతిప్రమదంబున నున్న నాకు నిం కాజియె కాక యొక్కని దయం గను రాజ్యసుఖంబు లేటికిన్‌?	67
వ.	నిశ్చయం బిట్టిద యగుటం జేసి.	68
ఆ.	పొడుతు నెట్లు పాండుపుత్రులతోఁ గయ్య \| మేను నీవు దీనికియ్యకొనుము పలుకు వినమి గాఁగఁ దలఁపకు ముచితంబు \| తెఱఁగు ధీరజనుల కెఱుఁగరాదె?	69
చ.	విభవమునుం బ్రతాపమును విశ్రుతకీర్తియు మాయ ధర్మపు త్రభటసమానవృత్తమున దైన్యమునొందుట కోర్వరాదు వీ తభయతఁ బోరఁ బేర్కొని యుదాత్తపదంబున కేఁగి భీష్మ కుం భ భవ జయద్రథాదు లగు బంధులమిత్రులఁ గూడు టొ ప్పగున్‌.	70
వ.	అంత వలవ దిమ్మాట మగపాడి కాడితిం గాని.	71
ఆ.	ఏను దెంపుచేసి యీ యున్నరథిక జ \| నంబుతోడఁ గడఁగి నడవ బెట్టు దఱిమి పాండురాజతనయుల మర్దింతు \| ననఘ! నీవు మెచ్చునట్లు గాఁగ!’	72
చ.	అన విని చుట్టు నున్న నృపులందఱు సంతస మంది యన్నరేం ద్రుని వినుతించి యోటమికి రోయుట నొందిన చింతవంత యె ల్లను దిగఁ ద్రోచి నెమ్మనములన్‌ రణకౌతుక మావహిల్లు నా ననములు దోఁప దర్పవచనంబుల సేనకు నుబ్బొనర్చుచున్‌.	73